Το Διεθνές Nομοσχέδιο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι μια συλλογή από τρία κείμενα που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα και τις ανθρώπινες ελευθερίες. Δημιουργήθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη μεταξύ 1948 και 1966. Ενώ η βαρύτητα που έχει, αμφισβητείται, αυτά τα δικαιώματα ισχύουν για κάθε άνθρωπο.
Τα έγγραφα είναι χρήσιμα στους ακτιβιστές και τις ακτιβίστριες με δύο τρόπους. Πρώτον, μας δίνουν το δικαίωμα συμμετοχής στην πολιτική, για παράδειγμα μέσω της ελευθερίας του «συνεταιρίζεσθαι». Δεύτερον, μας παρέχουν κάποια προστασία από τις αρχές, για παράδειγμα με το δικαίωμα προσωπικού απορρήτου.
Για την ακρίβεια, το Διεθνές Νομοσχέδιο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι ένας καταστατικός Χάρτης και περιλαμβάνει ένα ψήφισμα και δύο συνθήκες: την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UDHR), το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR) και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά , Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα. Τα δύο πρώτα είναι εξαιρετικά συναφή με τον ακτιβισμό, το τελευταίο ωστόσο όμως όχι. Δεδομένου ότι είναι ένας καταστατικός Χάρτης, το «Νομοσχέδιο» δεν είναι νομικά δεσμευτικό (Αυστραλιανή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων). Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει καμία βαρύτητα.
“Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind”
Universal Declaration of Human Rights (Article 2)
«Κάθε άνθρωπος δικαιούται να επικαλείται όλα τα δικαιώματα και όλες τις ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη, χωρίς καμία απολύτως διάκριση»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 2)
Ιστορικό υπόβαθρο
Γιατί έχει σημασία
Από νομικής απόψεως, τα κράτη πρέπει να μας παρέχουν μία μέθοδο αντιμετώπισης για παραβιάσεις στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR). Αυτό σημαίνει, πως εάν πιστεύεις ότι μια αρχή έχει παραβιάσει αυτό το μέρος του Διεθνούς Νομοσχεδίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, μπορείς να επιρρίψεις ευθύνες στην αρχή για αυτή την παραβίαση. Φυσικά, τα κράτη δεν συμμορφώνονται πάντα με αυτήν την υποχρέωση και τα έγγραφα περιέχουν μια σειρά εξαιρέσεων, όπως η «δημόσια κατάσταση έκτακτης ανάγκης» που επιτρέπει στα κράτη να παραβιάζουν αυτούς τους κανόνες.
Από μια πιο αφηρημένη οπτική γωνία, τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν αναμφισβήτητα επιρροή, λόγω της υπόστασής τους ως «διεθνής κανόνας». Είναι ευρέως αποδεκτά ως νόμιμα, πράγμα που σημαίνει, ότι επηρεάζουν αυτό που θεωρείται αποδεκτό.
Σκέψου το σαν τη δημοκρατία: ακόμη και τα πιο αντιδημοκρατικά καθεστώτα στον κόσμο προσποιούνται ότι είναι δημοκρατικά (π.χ. «Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας»). Τα ανθρώπινα δικαιώματα αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο. Σε γενικές γραμμές, οι πολιτικοί και τα κράτη δεν θέλουν να σχετίζονται με παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων - μεταξύ των πολιτών τους, ή του ευρύτερου κόσμου. Εμείς, αγαπητή ακτιβίστρια και αγαπητέ ακτιβιστή, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το γεγονός προς όφελός μας.
Κριτικές
Μεταξύ των προοδευτικών στον χώρο του ακτιβισμού υπάρχουν ανησυχίες για το Νομοσχέδιο περί Δικαιωμάτων, ακόμη και πέρα από το γεγονός ότι είναι μη δεσμευτικό. Πρώτον, η γλώσσα που χρησιμοποιείται, προωθεί τις διακρίσεις, καθώς στα έγγραφα γίνεται τακτική χρήση της ανδρικής αντωνυμίας «αυτός» όταν υπάρχει αναφορά για ανθρώπους γενικά. Δεύτερον, υπάρχει μεγάλη ανησυχία ότι τα έγγραφα είναι δυτικοκεντρικά ή ευρωκεντρικά (Αnon 2014,Pandey 2016, Saghaye-Biria 2018), με μεγάλο αριθμό ειδικών και ακτιβιστών να υποστηρίζουν ότι δημιουργήθηκαν από δυτικές χώρες για την επίλυση δυτικών προβλημάτων, αγνοώντας την ύπαρξη άλλων πολιτισμών.
Τα δικαιώματά σου
Το Διεθνές Νομοσχέδιο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι χρήσιμο στους ακτιβιστές και τις ακτιβίστριες με δύο τρόπους. Πρώτον, ορισμένα δικαιώματα προστατεύουν την πολιτική συμμετοχή. Αυτά αναφέρονται στην ενότητα «Το δικαίωμα να κάνεις ακτιβισμό;». Δεύτερον, ορισμένα δικαιώματα προστατεύουν τα άτομα από τις αρχές. Αυτά αναφέρονται στην ενότητα «Δικαιώματα σε σχέση με τις αρχές».
Δομή
Για κάθε δικαίωμα που αναφέρεται, παρέχεται μια παράθεση από ένα από τα σχετικά έγγραφα. Η ενότητα «Τι σημαίνει αυτό» εξηγεί το δικαίωμα στην πιο απλή γλώσσα. Η ενότητα «Περιορισμοί» σημειώνει τυχόν όρια που τα κείμενα τοποθετούν σε αυτό το δικαίωμα. Η ενότητα «Σχετικά έγγραφα» μας λέει σε ποιο ή ποια έγγραφα περιλαμβάνεται το εκάστοτε δικαίωμα.
Το δικαίωμα να κάνεις ακτιβισμό;
Το Νομοσχέδιο περιλαμβάνει ορισμένα δικαιώματα που προστατεύουν την πολιτική συμμετοχή. Παρατίθενται παρακάτω.
Ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης
"Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference and to seek, receive and impart information and ideas through any media and regardless of frontiers."
Universal Declaration of Human Rights (Article 19)
«Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, που σημαίνει το δικαίωμα να μην υφίσταται δυσμενείς συνέπειες για τις γνώμες του, και το δικαίωμα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης, και από όλο τον κόσμο.»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 19)
Τι σημαίνει αυτό
Μπορείς να υποστηρίξεις και να εκφράσεις απόψεις χωρίς να υποστείς συνέπειες για κάτι τέτοιο. Εάν η κυβέρνησή σου περιορίσει την ελευθερία έκφρασης, μπορείς να πείς δημόσια, ότι παραβιάζει τον νόμο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Για παράδειγμα, αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει λογοκρισία ατόμων στο κίνημά σου, ή απαγόρευση μιας συγκεκριμένης πλατφόρμας κοινωνικών μέσων για τον γενικό πληθυσμό.
Περιορισμοί
Η κυβέρνηση μπορεί να περιορίσει την έκφρασή σου, εάν το θεωρήσει ως «πολεμική προπαγάνδα». Προφανώς, σε κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει κατάχρηση, οπότε να γνωρίζεις, ότι εάν μια κυβέρνηση θέλει να σε εμποδίσει να εκφραστείς, είναι πιθανό να χαρακτηριστεί η άποψή σου ως πολεμική προπαγάνδα.
Σχετικά έγγραφα
Και τα δύο δικαιώματα περιλαμβάνονται στην Οικουμενική Διακήρυξη (UDHR). Η Ελευθερία της έκφρασης περιλαμβάνεται επίσης στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Ελευθερία του «Συνέρχεσθαι»
"Everyone has the right to freedom of peaceful assembly and association."
Universal Declaration of Human Rights (Article 20)
«Καθένας έχει το δικαίωμα να συνέρχεται και να συνεταιρίζεται ελεύθερα και για ειρηνικούς σκοπούς.»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 20)
Τι σημαίνει αυτό
Έχεις το δικαίωμα να συνευρεθείς με άλλα άτομα σε δημόσιο χώρο και να εκφράσετε τις ιδέες σας. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να απαγορεύσουν τις διαμαρτυρίες.
Περιορισμοί
Οι κυβερνήσεις μπορούν να καταστείλουν την ελευθερία του συνέρχεσθαι για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας, των ηθών και των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλλων (Άρθρο 21, ICCPR). Αυτό δίνει στην κυβέρνηση πολλούς λόγους για να σταματήσει μία συγκέντρωση, οπότε έλεγξε την εθνική σου νομοθεσία, ώστε να κατανοήσεις πώς ερμηνεύεται στη χώρα σου.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται τόσο στην Οικουμενική Διακήρυξη (UDHR), όσο και στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Ελευθερία του «Συνεταιρίζεσθαι»
“Everyone shall have the right to freedom of association with others, including the right to form and join trade unions for the protection of his interests.”
International Covenant on Civil and Political Rights (Article 22)
«Κάθε πρόσωπο έχει το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σύστασης συνδικαλιστικών οργανώσεων και συμμετοχής του σε αυτές για την προστασία των συμφερόντων του.»
Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (Άρθρο 22)
Τι σημαίνει αυτό
Έχεις το δικαίωμα να συμμετάσχεις μαζί με άλλα άτομα σε έναν οργανισμό που στοχεύει στην προστασία των συμφερόντων σας, όπως ένα συνδικάτο.
Περιορισμοί
Αυτό περιορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως η «ελευθερία του συνέρχεσθαι», πράγμα που σημαίνει ότι το εθνικό σου πλαίσιο είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Πολιτική Συμμετοχή
“Every citizen shall have the right and the opportunity…
(a) To take part in the conduct of public affairs...
(b) To vote and to be elected at genuine periodic elections…
(c) To have access, on general terms of equality, to public service in his country.”
International Covenant on Civil and Political Rights (Article 25)
«Κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα και τη δυνατότητα χωρίς καμία διάκριση και χωρίς υπέρμετρους περιορισμούς:
(α) να συμμετέχει στην άσκηση δημόσιας εξουσίας…
(β) να εκλεγεί και να εκλέγεται, κατά τη διάρκεια εκλογών περιοδικών, τίμιων…
(γ) να έχει πρόσβαση, υπό γενικούς όρους ισότητας, στα δημόσια αξιώματα της χώρας του.»
Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (Άρθρο 25)
Τι σημαίνει αυτό
Έχεις το δικαίωμα να εκλέξεις και να εκλεγείς. Το άρθρο που αναφέρεται παραπάνω ορίζει ότι αυτό περιλαμβάνει το να επιτρέπεται σε κάθε πολίτη να ψηφίζει ανώνυμα και με ίσους όρους.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Δικαιώματα σε σχέση με τις αρχές
Το Νομοσχέδιο περιλαμβάνει ορισμένα δικαιώματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως προστασία από τις αρχές. Οι «αρχές» μπορούν να βρίσκονται σε πολλά επίπεδα και να περιλαμβάνουν πολλά διαφορετικά άτομα. Όσον αφορά τα επίπεδα, θα μπορούσε να είναι τα άτομα που έχουν την εξουσία στην πόλη, τη χώρα, το χώρο εργασίας σου, ή οπουδήποτε οργανώνεσαι. Τα άτομα θα μπορούσαν να είναι αστυνομικοί, δημιουργοί πολιτικών, αφεντικά, ιδιοκτήτες ακινήτων, ή οποιοδήποτε άλλο άτομο μπορεί να θεωρηθεί ισχυρό.
Δικαίωμα προσωπικού απορρήτου
“No one shall be subjected to arbitrary interference with his privacy, family, home or correspondence”
Universal Declaration of Human Rights (Article 12)
«Κανείς δεν επιτρέπεται να υποστεί αυθαίρετες επεμβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία ή την αλληλογραφία του»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 12)
Τι σημαίνει αυτό
Εάν οι αρχές σε κατασκοπεύουν, μπορείς να πείς δημόσια, ότι παραβιάζουν τον νόμο για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται τόσο στην Οικουμενική Διακήρυξη (UDHR), όσο και στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Ορθή τήρηση των ενδεδειγμένων νομικών διαδικασιών
"Everyone charged with a penal offence has the right to be presumed innocent until proved guilty according to law in a public trial at which he has had all the guarantees necessary for his defence.”
Universal Declaration of Human Rights (Article 11)
«Κάθε κατηγορούμενος για ποινικό αδίκημα πρέπει να θεωρείται αθώος, ωσότου διαπιστωθεί η ενοχή του σύμφωνα με τον νόμο, σε ποινική δίκη, κατά την οποία θα του έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαραίτητες για την υπεράσπισή του εγγυήσεις.»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 11)
Τι σημαίνει αυτό
Οι αρχές στη χώρα σου πρέπει να προσφέρουν μια σειρά προστατευτικών μέτρων. Δεν μπορούν να υποθέσουν την ενοχή σου, χωρίς να αποδειχτεί σε μια δίκαιη δημόσια δίκη, όπου το αποτέλεσμα δεν χαρακτηρίζεται από μεροληψία (για παράδειγμα, έχοντας δικαστή που επηρεάζεται από την κυβέρνηση). Εάν υπάρχει κάτι, που δεν είναι αμερόληπτο στη δίκη, μπορείς να πεις δημόσια, ότι οι αρχές παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Χρησιμοποιώντας το προς όφελός σου
Το Extinction Rebellion UK είναι ένα από τα πολλά κινήματα που προσπάθησαν να «χρησιμοποιήσουν το δικαστικό σύστημα ως πλατφόρμα για την επιβολή αλλαγών», όπως εξηγείται σε αυτό το άρθρο των New York Times. Φυσικά, η ίδια στρατηγική στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα λειτουργήσει αλλού χωρίς να προσαρμοστεί, αλλά μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως ένα εργαλείο στο οπλοστάσιό σου.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Το δικαίωμα σε δίκαιη και δημόσια ακρόαση και το δικαίωμα σε δίκαιη και αμερόληπτη δίκη περιλαμβάνονται στην Οικουμενική Διακήρυξη (UDHR) και στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR) αντίστοιχα. Το τεκμήριο αθωότητας έως ότου αποδειχθεί η ενοχή, περιέχεται και στα δύο έγγραφα.
Βάσει νόμου και εύλογη τιμωρία
“No one shall be held guilty of any penal offence on account of any act or omission which did not constitute a penal offence, under national or international law, at the time when it was committed. Nor shall a heavier penalty be imposed than the one that was applicable at the time the penal offence was committed.”
Universal Declaration of Human Rights (Article 11)
«Κανείς δεν θα καταδικάζεται για πράξεις ή παραλείψεις που, κατά τον χρόνο που τελέστηκαν, δεν συνιστούσαν αξιόποινο αδίκημα κατά το εσωτερικό ή το διεθνές δίκαιο. Επίσης, δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που ίσχυε κατά τον χρόνο που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη.»
Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Άρθρο 11)
Τι σημαίνει αυτό
Οι αρχές μπορούν να σε τιμωρήσουν, μόνο βάσει του νόμου που υπήρχε, όταν έκανες μία συγκεκριμένη πράξη. Για παράδειγμα, εάν έκανες μια διαμαρτυρία που δεν άρεσε στην κυβέρνηση, με αποτέλεσμα να απαγορευθούν στη συνέχεια παρόμοιες διαμαρτυρίες, δεν θα μπορούσαν να σε τιμωρήσουν για την αρχική διαμαρτυρία.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στην Οικουμενική Διακήρυξη (UDHR).
Δικαίωμα στη ζωή
“Every human being has the inherent right to life. This right shall be protected by law. No one shall be arbitrarily deprived of his life.”
International Covenant on Civil and Political Rights (Article 6)
«Το δικαίωμα στη ζωή είναι εγγενές στον άνθρωπο. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να προστατεύεται από το νόμο. Από κανένα δεν μπορεί να αφαιρεθεί αυθαίρετα η ζωή.»
Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (Άρθρο 6)
Τι σημαίνει αυτό
Με απλά λόγια, οι αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να σε σκοτώσουν. Αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ακτιβιστές και ακτιβίστριες για να επισημάνει την παράνομη φύση των δολοφονιών της αστυνομίας, όπως η συνηθισμένη δολοφονία μαύρων πολιτών από λευκούς αστυνομικούς στις ΗΠΑ (Hall, Hall, και Perry 2014).
Περιορισμοί
Η μόνη περίσταση, στην οποία η αστυνομία μπορεί να σκοτώσει πολίτη, είναι όταν υπάρχει πραγματική απειλή κακοποίησης προς κάποιο όργανο της αστυνομίας. Στην πράξη, αυτό που θεωρείται «πραγματική απειλή κακοποίησης» ερμηνεύεται ακραίως διαφορετικά από χώρα σε χώρα. Από την εξέταση των στατιστικών στοιχείων περί των δολοφονιών πολιτών από αστυνομικούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, μπορούμε λογικά να υποθέσουμε, ότι το να είσαι Μαύρος άνδρας θεωρείται «πραγματική απειλή κακοποίησης» από τις αρχές Επιβολής του Νόμου των ΗΠΑ.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Ελευθερία από βασανιστήρια
“No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment.”
International Covenant on Civil and Political Rights (Article 7)
«Κανείς δεν υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινές ή μεταχειρίσεις σκληρές, απάνθρωπες ή εξευτελιστικές.»
Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (Άρθρο 7)
Τι σημαίνει αυτό
Οι αρχές δεν μπορούν να σε βασανίσουν. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε έχεις το διεθνές δίκαιο με το μέρος σου.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Ελευθερία από αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση
“No one shall be subjected to arbitrary arrest or detention.”
Ιnternational Covenant on Civil and Political Rights (Article 7)
«Κανείς δεν υποβάλλεται σε αυθαίρετη σύλληψη ή κράτηση.»
Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (Άρθρο 9)
Τι σημαίνει αυτό
Οι αρχές δεν μπορούν να σε συλλάβουν, χωρίς απόδειξη ότι διέπραξες κάποιο έγκλημα και πρέπει να σου πουν ποιο είναι αυτό το έγκλημα, όταν σε συλλαμβάνουν. Εάν πιστεύεις, ότι η σύλληψή σου δεν είναι νόμιμη, τότε το κράτος πρέπει να σου παρέχει έναν τρόπο για να το αναφέρεις.
Αστυνομικοί σε όλον τον κόσμο (και σε όλα τα είδη καθεστώτων) συλλαμβάνουν τακτικά ακτιβιστές και ακτιβίστριες, παραβιάζοντας το διεθνές πρωτόκολλο. Απλά και μόνο να γνωρίζεις τα δικαιώματά σου, μπορεί να σου δώσει περισσότερη δύναμη σε αυτές τις καταστάσεις.
Περιορισμοί
Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό το δικαίωμα.
Σχετικά έγγραφα
Αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στο Διεθνές Σύμφωνο (ICCPR).
Πηγές
Amnesty International. Universal Declaration of Human Rights. Ανακτήθηκε στις 13.11.2020.
United Nations (1948). Universal Declaration of Human Rights.
United Nations (1948). Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
United Nations (1966). International Covenant on Civil and Political Rights.
United Nations (1966). Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.